Mahabarata Partawiraya
Sawangsulipun Arjuna
saking paprangan panggalihipun karaos sangêt botên sakeca, mila matur dhatêng
Sri Krêsna supados andhawuhakên darunaning raos sêdhih ingkang nangsaya ing
manahipun. Ing pakuwon katingal tidhêm, mila saya sangêt sumêlangipun, dados
lampahipun karikatakên. Kados punapa kagètipun Arjuna, sarêng aningali kang
raka lênggah botên ngandika sarta Abimanyu botên katingalan wontên ing ngriku.
Sami sanalika batosipun
Arjuna sampun priksa kadospundi kawontênaning lêlampahan, mila lajêng pitakèn
dene Abimanyu botên katingalan: kajaba Abimanyu apa ora ana kang bisa angrusak
gêlar cakra, môngka aku ora marah ing dhèwèke, kapriye undure manèh sawuse
manêmpuh. Apa wong Pandhawa ngatag Abimanyu anglêboni gêlar? Ananging bapa wau
botên pêrlu dipun wangsuli, amung lajêng anangisi pêjahing anakipun,
sambatipun: mêsthi Abimanyu nalika kinêmbulan dening Drona, Karna lan Krêpa ora
anggagas, apa wong tuwaku ora angêntas aku saka têngahing bêbaya iki.
Apa wong Pandhawa utawa
wong Pancala ora angayomi bocah cilik iku, apa gêgamane iku mung kanggo pasrèn
bae. Wong mau banjur kapriye polahe barêng wêruh Abimanyu mati. Kajawi Krêsna
kalayan Yudhisthira botên wontên ingkang purun mangsuli, amargi amung
kêkalihipun wau ingkang sabên-sabên tinurut dening Arjuna. Yudhisthira ngandika
kadospundi sarêng Abimanyu kadhawahan ngrisak gêlar cakra, kadospundi
panêmpuhipun Abimanyu, sarta kadospundi anggènipun sagêd angayomi, nanging
kapêksa kanggêg amargi saking cinêgatan dening Jayadrata.
Ing nalika wau Arjuna
ambêngok: aku prasêtya, dina sesuk Jayadrata dak patèni, yèn dina sesuk, wanci
surup srêngenge durung mati, aku mati lumêbu ing gêni murub.
Sarêng Jayadrata mirêng
pawartos prasêtyanipun Arjuna makatên wau, saking sangêting ajrihipun, gadhah
pangangkah badhe oncat saking pabarisan nêdya sêsingidan, nanging botên saèstu
amargi dipun sagahi badhe sami jinagi dening têtindhihing para wira. Drona
ngandika minôngka wangsulan dhatêng pitakènipun Jayadrata, ingkang amêksa-mêksa
nyuwun kajawab. Sanadyan Jayadrata tuwin Arjuna ugi sami nampèni piwulangipun,
ananging Arjuna ngungkuli piyambakipun, amargi Arjuna manggulang panunggal
sarta kapêksa nglampahi sangsara, ananging ingsun mêsthi angayomi sira, apadene
angaling- alingi sira, nganti Arjuna ora kawawa miyak.
Ing wêkdal punika Sri
Krêsna sangêt anêtah dhatêng Arjuna, dene kasêsa anglairakên prasêtya botên
têtarosan rumiyin dhatêng sariranipun. Amargi saking punika para agul-aguling
satriya Kurawa nênêm lajêng anjagi Jayadrata kadèkèk ing têngahing pabarisanipun
para pinilih, ingkang tamtu botên kenging piniyak. Ananging Sri Krêsna lajêng
amêlêng cipta, kadospundi anggènipun sagêd angêntas Arjuna saking kasangsaran.
Sri Krêsna dhawuh supados Arjuna dintên benjing enjing ngangge rata sarta
dêdamêlipun Sri Krêsna.
Kacariyos Kesawa
ngatingali dhatêng Arjuna wontên ing dalêm jaman pasupênan, sawêdalipun saking
badanipun wadhag, Arjuna lajêng kaajak dhatêng Kaliyasa, sowan ing Bathara
Mahadewa, ingkang cahyanipun sumunar ambalêrêngi. Sri Krêsna kalihan Arjuna lajêng
sami mangkurêb ing ngayunanipun. Arjuna pinaringan dêdamêl ingkang angungkuli
sadaya dêdamêlipun, kadhawuhan musthi ing dintên enjingipun. Sasampunipun
lajêng sami wangsul kalihan suka sokur amargi tamtu badhe manggih unggul.
Enjingipun, dintên
paprangan kaping kawanwêlas, Arjuna nilar Yudhisthira, ingkang kapatah rumêksa
Sang Sêtyaki, wigatos badhe angupaya Jayadrata, anêtêpi prasêtyanipun. Sakawit
kêdah ngrabasèng barisan dipangga, sasampunipun risak lajêng nêmpuh Sang Drona.
Sasampunipun sumêmbah ing gurunipun, Arjuna lajêng manrajang amargi Drona
pangayomanipun Jayadrata. Sanadyan kadospunapa anggènipun angêtog
kaprawiranipun, ewadene Arjuna botên sagêd angundurakên, mila lajêng kapêksa
anilar Drona nêmpuh barisan sanèsipun, kaêtut wuntat dening Krêsna, sarta
kaayoman sampun ngantos kaprajaya dening mêngsah.
Ing nalika Srutayuda
tuwin Sang Amirutayuda anêmpuh Arjuna, suwaunipun Arjuna kasabêt garaning
daludag ngantos kalêngêr, nanging lajêng èngêt malih, nêmpuh mêngsahipun
ngantos sami lumajêng. Arjuna mandhap saking rata, awit kuda pangiridipun
kataton, lajêng ngamuk dharat. Dene Kesawa angguyang kuda ingkang kataton wau,
kadi botên wontên ing antawising mêngsahipun. Dupi kapalipun sampun waluya,
Arjuna numpak rata malih angrabasèng mêngsahipun, nadyan Duryudana ingkang
angrêgêm dêdamêl sarwi matêk môntra warahipun Drona, kalampahan datan busik
kataman saliring dêdamêl, ewadene kapêksa oncat.
Salêbêtipun Arjuna riwut
pangamukipun, Drona amikud Yudhisthira, kabêkta lumajêng. Kang sudira Sang
Satyaki wêkdal punika anglampahi dhawuhipun Yudhisthira supados amêmanuki
prangipun Arjuna, sarêng priksa Yudhisthira tinawan dening Drona lajêng
anututi. Pangangkahipun kasêmbadan, amargi sagêd angrisak barisanipun Drona,
sarta amêjahi kusiripun, mila kapal pangiriting rata ambandhang
sakajêng-kajêngipun piyambak, punapadene Bima katingal kêkêndêlanipun ngantos
adamêl mirising akathah. Drona ratanipun ginada rêmuk, nanging Drona mancolot
saking rata, punapadene Karna sami kapêksa angunduri.
Sawangsulipun Drona
tuwin Karna lajêng wiwit gêgêmpuran malih, nalika wau Karna kacêpêng dening
Bima, nanging Bima èngêt pangancamipun Arjuna dhatêng Karna, mila lajêng
kauculakên. Kawuningana sarêng Bima gêntos kacêpêng dening Karna, ugi lajêng
botên pinarwasa awit Karna èngêt dhatêng prasêtyanipun nalika wontên
ngarsanipun Dèwi Kunthi, nanging surya sampun ngajêngakên sêrap, môngka
sêsanggêmanipun Arjuna dèrèng kalaksanan, amargi Jayadrata tansah kajagi rêmpit
dening ingkang sami sagah angayomi.
Saking pangwasaning yoga Kesawa anasapi surya, mila lajêng pêtêng kados sampun sêrap. Jayadrata ingkang rumaos sampun wilujêng mêdal saking pabarisanipun ingkang rumêksa. Arjuna anêmpuh tandanging satriya nênêm ingkang anjagi têmah sami lumajêng, ing ngriku Arjuna mêndhêt sanjata pamungkas, minantran, lajêng kalêpasakên dhatêng Jayadrata, amargi Kesawa pêpèngêt, manawi saking sabdaning bapakipun: sintêna ingkang amêjahi Jayadrata, mugi-mugi sirahipun Jayadrata pêcaha dados sèwu. Inggih asarana jêmparing punika Arjuna anggènipun anugêl guluning mêngsahipun, sarta sinarêngan jêmparing sanèsipun, ngantos sirahipun Jayadrata dhawah ing pangkoning tiyang sêpuhipun, ingkang lajêng mancolot saking kagèt aningali sirahing anakipun dhawah, sarta kalajêng pêjah amargi saking sotipun piyambak.
Saking pangwasaning yoga Kesawa anasapi surya, mila lajêng pêtêng kados sampun sêrap. Jayadrata ingkang rumaos sampun wilujêng mêdal saking pabarisanipun ingkang rumêksa. Arjuna anêmpuh tandanging satriya nênêm ingkang anjagi têmah sami lumajêng, ing ngriku Arjuna mêndhêt sanjata pamungkas, minantran, lajêng kalêpasakên dhatêng Jayadrata, amargi Kesawa pêpèngêt, manawi saking sabdaning bapakipun: sintêna ingkang amêjahi Jayadrata, mugi-mugi sirahipun Jayadrata pêcaha dados sèwu. Inggih asarana jêmparing punika Arjuna anggènipun anugêl guluning mêngsahipun, sarta sinarêngan jêmparing sanèsipun, ngantos sirahipun Jayadrata dhawah ing pangkoning tiyang sêpuhipun, ingkang lajêng mancolot saking kagèt aningali sirahing anakipun dhawah, sarta kalajêng pêjah amargi saking sotipun piyambak.
Makatên wau lêlampahan
pêjahipun Jayadrata, dados prasêtyanipun Arjuna sampun kalêksanan. Surya
katingalan malih, Arjuna lajêng ambujêng Krêpa tuwin Aswatama ngantos mêdal
saking pabarisan. Satyaki sagêd ambuncang Karna malih saking ratanipun.
Sanadyan lajêng katungka sêraping surya, ewadene paprangan botên lajêng kèndêl,
kalajêngakên prang dalu, sarta botên sami mundur dening pêtênging wanci dalu.